Case-in-point
Case-in-point is een experimentbenadering van leiderschapvraagstukken, - dilemma’s en – paradoxen. Case-in-point maakt deze vraagstukken “hanteerbaar” in een groepsomgeving. De benadering is ontwikkeld door Professor Ronald Heifetz en zijn medewerkers aan de Harvard universiteit en steunt op een fundament van drie lagen:
Ten eerste: dubbelloop-leren;
Ten tweede: een didactische methode die “de kunst van leiderschapontwikkeling” wordt genoemd en die de deelnemers voorbereidt op realistische en lastige leiderschapvraagstukken;
Ten derde: Leiderschap als proces waarin organisaties en mensen gemobiliseerd worden om een vaak omstreden maar “o zo noodzakelijke verandering” te realiseren. Het vereist mensen die moed tonen, met weerstand kunnen omgaan en mensen die de samenwerking blijven omarmen, zelfs bij ‘zwaar weer’.
Case-in-point benadering vraagt van elk individu dat deze theoretisch bewustzijn, vaardigheden en competenties ontwikkelt. We leren mensen niet alleen hoe zij de omstandigheden kunnen creëren waaronder het mogelijk is veranderingen succesvol te realiseren; we leren hen vooral hoe zij hun eigen adaptieve vermogens kunnen vergroten zodat zijn op hun taken als leiders zijn toegerust!
Een belangrijk onderdeel van de benadering is dat we samen met deelnemers proberen te achterhalen welke hun individuele waarden en normen zijn in relatie tot leiderschap. Vervolgens onderzoeken we welke waarden en welke normen aan effectief leiderschap in de weg staan en welke daaraan ondersteunend zijn. Met andere woorden: door kritisch te kijken naar de effecten van denken en gedrag, naar het zelfbeeld van een deelnemer en de manier waarop anderen de individuele deelnemer percipiëren ontwikkelen we de capaciteiten om leiderschap uit te oefenen los van de formele gezagspositie of rol die iemand heeft.
Hoe werkt case-in-point?
Bij de case-in-point benadering gaat het om gedrag van het individu in relatie tot diens omgeving in situaties die het uiterste van iemand vragen. Het uitgangspunt is dat mensen in hun dagelijkse werksituatie lastige situaties tegen komen die een bovengemiddeld beroep doen op hun attitude en competenties. Op je werk moet je bijvoorbeeld strategisch handelen, je boosheid in toom houden, constructief samenwerken (ook al klikt het niet met iedereen.)
Case-in-point buiten de dagelijkse werkomgeving (collegezaal, conferentie-oord) is een hier-en-nu beleving die gevoed wordt door eigen ervaringen en leiderschapthema’s. Het gedrag dat in het hier-en-nu zichtbaar wordt staat permanent ter discussie en dient als input voor het ontwikkelproces van de groep als geheel.
De “pauze-knop”
Case-in-point raakt de actuele beleving van de deelnemers en de procesbegeleider. Om die actuele voortschrijdende ontwikkeling te kunnen stoppen heeft elk individu in het experiment de mogelijkheid de “pauze-knop” in te drukken en de ontwikkeling te bevriezen. Tijdens die time-out kunnen vragen worden gesteld als: “Wat gebeurt hier nu?” en “Hoe kunnen we dit gedrag verklaren?” Door gedrag op deze wijze te expliciteren kunnen de deelnemers tijdens de time-out van elkaar leren. Het gedrag van de begeleider staat eveneens ter discussie!
Voor een oplettende toeschouwer wordt zichtbaar dat de verhoudingen in de groep en de relaties tussen deelnemers constant veranderen in deze context.
Onderzoek heeft uitgewezen dat de hier-en-nu ervaring van de deelnemers vrijwel identiek is aan ervaringen in een veranderende werkomgeving. De wereld van alledag dus.
“Oververhitting”
Zo kan het gebeuren dat er tijdens deze ervaring een oververhitte situatie ontstaat. Deze kan (net als op het werk) een bron van inspiratie zijn voor het (groeps)leerproces als het gaat om leiderschapontwikkeling. Tevens zal de manier waarop deelnemers hun macht en invloed in de groep gebruiken gerelateerd worden aan de dagelijkse praktijk en interessant zijn ter discussie te stellen!
Tijdens de benadering is er ruimte voor persoonlijke coaching. Vandaar dat case-in-point door minimaal twee professionele trainers en/of een coach begeleid wordt. Ook worden soms vaardigheidstrainingen en intervisiebijeenkomsten in kleine groepen ingebouwd.
Elke experimentbenadering eindigt met een debriefing.
Ten slotte
Case-in-point benadering vraagt van de deelnemers en de procesbegeleider dat zij risico’s nemen en moed tonen, net als in een werkgerelateerde leiderschapsituatie. Groeien in persoonlijk leiderschap is volgens deze benadering alleen mogelijk wanneer je je open stelt voor het oordeel van anderen. Deze manier van leren zal niet iedereen passen. Degenen die het aandurven zullen op een realistische wijze leren omgaan met conflicterende belangen en normen. Tevens leren zij de verschillende inzichten en de vaardigheden die hen niet toebehoren waarderen. Daarom zal de succeskans voor leiders in “zwaar weer” aanzienlijk stijgen wanneer zij vertrouwd zijn geraakt met case-in-point.